برداشت اول
اواخر خردادماه سال جاری روزهای متفاوتی برای استان خراسان و به‌خصوص رسانه‌های آن به‌شمار مي‌رفت. آغاز پخش 24ساعته برنامه‌های شبکه استانی، خبری بود که مي‌توانست توجه مردم استان و شهر مشهد و البته بسیاری از فعالان و متولیان رسانه‌های مختلف آن را به خود جلب کند. اتفاقی که با حضور تعدادی از مسئولان کشوری و استانی در حالي رخ داد که هنوز براي بسياري از صاحبنظران، برنامه‌سازي و توليد محصولات بصري در اين بازه زماني و در شرايطي كه هنوز بسترها و زيرساخت‌هاي اساسي آن صورت نگرفته، كاري بسيار دشوار و شايد غيرممكن مي‌نمود.
مدیریت این رسانه استاني اكنون برعهده شخصیتی است که بخش عمده‌ای از عمر خود را در حوزه‌علمیه مشهد و در محضر عالمان این شهر سپری نموده است. حجت‌الاسلام والمسلمین نهاوندی، يك روحانی آشنا به زبان رسانه است که از زمان حضور حجت‌الاسلام موسوی‌مقدم در استان و در همین سمت و بعدها در زمان تصدی آقای پیشنمازی، تجربیات فراوانی در این زمینه و در ابعاد مدیریت رسانه به‌دست آورده است.
برداشت دوم
دیدار مقام معظم رهبری از استان و شهر مقدس قم در سال گذشته، نه یک سفر استانی و کشوری بلکه سفری با رویکرد و نتایج ملی و فراملی بود و در این سفر پر برکت مباحث بسیاری در حوزه‌های مختلف فرهنگی، علمی، سیاسی و... با رویکرد جهانی و با چشم‌انداز وظايف حوزه‌هاي علميه، مورد توجه قرار گرفت.
در دیدار اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با معظم‌له، در 1/8/89 بیانات بسیار مهمي ‌مطرح شد و در رسانه‌ها نیز مورد توجه قرار گرفت که نیازمند بررسی نظری و ارائه راهکارهای عملیاتی برای تحقق این رهنمودها هستیم.
در این یادداشت به دليل تناسب موضوع، به برخی از مباحث رسانه‌ای این بیانات اشاره مي‌شود؛
1- معظم‌له به حضور تاثیرگذاری عمیق روحانیون در صداوسیما تاکید کردند و آن را متفاوت با سخنرانی، وعظ و خطابه دانستند.
2- نیاز به حضور مشاوران روحانی صاحبنظر، آگاه و توانا در صداوسیما.
3- تاکید بر امکان اعمال‌نظر و جهت‌دهی صحیح در برنامه‌ها، از سوي روحانیون.
4- با اینکه تحولات زیادی در جهت‌دهی برنامه‌ها به سوی مباحث اسلامي انجام شده، ولی همچنان نقایصی در عرصه رسانه وجود دارد که بخشی از آن، به روحانیت و حوزه علمیه مربوط است.
5- ضرورت وجود روحانیونی مطلع از مسائل هنری، برای شناسایی راه‌های جلوگیری از انحراف در جهت‌گیری‌های فرهنگی و هنری.
با توجه به پنج‌نکته فوق، نیازمند بررسی و ارائه راهکار در عرصه رسانه مي‌باشیم و ضروری است وضعیت حال را بشناسیم و برای تحقق این رهنمودها، برنامه‌ریزی مناسبي در آينده داشته باشيم.
برداشت سوم
آنچه بيش از هر چيزي مشهد را از بسياري از شهر‌هاي ايران متمايز مي‌كند فارغ از زيارتي بودن اين شهر و وجود مرقد نوراني امام رضا(ع) ، حضور حوزه‌هاي علميه و طلاب علوم ديني در آن است. مشهد به برکت وجود امام رضا(ع) و از همان روزهای حضور حضرت و در دوره‌های بعدی، همواره مهد محصلان دینی و حوزه‌های علمیه بوده است.
دومین حوزه‌علمیه جهان تشیع در زمان کنونی، دوره‌ها و حوادث مختلفی را پشت سر گذاشته است و البته در همین شرايط توانسته ساختار و شاکله حوزوی خودش را حفظ کند و با همين پشتوانه به عنوان قطب فرهنگي، ديني كشور و دومين كلانشهر مذهبي جهان شناخته شود.
برداشت آخر
درواقع با توجه به گستردگی حوزه‌های تبليغی و نيازهای روز، شبهه‌هاي مطرح شده، تهاجم فرهنگی دشمنان اسلام و رويكرد اميدواركننده جوانان به دين، ضرورت دارد كه در تبليغ به منبر تنها اكتفا نكرد، بلكه بايد از ابزارهای روز، اعم از راديو، تلويزيون، مطبوعات و اينترنت به نحو صحيح و دقيق استفاده نمود؛ به بيان ديگر جايگاه منبر و قداست آن بايد همچنان محفوظ و مقدس بماند، اما اين منافاتی با استفاده از شيوه‌ها و ابزارهای مناسب ديگر ندارد.
عالم موفق و سخنور و خطيب ممتاز كسی است كه به مقتضای حديث شريف، «العالم بزمانه لاتهجم عليه اللوابس» مسائل زمانش را بشناسد و مقتضيات و ابزار آن را هم بداند. و به عبارتی با هر قومي ‌بايد به زبان خودشان صحبت كرد.
و در اين زمينه رسانه استاني، بازويی قوی در عرصه تبليغات است كه اين تبليغات می‌تواند در عرصه‌های مختلف صورت پذيرد و درحقيقت، وجه اشتراك رسانه و حوزه در امر «تبليغ» مي‌باشد كه هر دو مركز، توجه ويژه‌ای به اين امر دارند. درواقع بر اين باوريم كه رسانه استاني می‌تواند به عنوان بازوی مجازی حوزه‌ علميه مشهد، تأثيرگذاری فعاليت اين نهاد علمي ‌را ده‌ها برابر كند كه البته اين مسئله بايد در ابعاد مختلف مورد بررسي قرار گيرد تا خروجی كار نيز مورد توجه واقع شود.
رسانه استاني مي‌تواند با ايجاد زيرساخت‌هاي لازم، براي آشنايي طلاب حوزه‌علميه مشهد با زبان رسانه و كارآيي و حضور مؤثر آن‌ها در چنين ابزار قدرتمندي تلاش كند و به عنوان يك امر ضروري، از پتانسيل حوزه علميه مشهد در امر برنامه‌سازي ديني و فرهنگي استفاده نمايد.
البته وظیفه ذاتی حوزه‌های علمیه نيز، تربیت افرادی آشنا به مباحث اسلامي ‌در حوزه‌های مختلف علمي ‌و نشر و گسترش آن و همچنین تولید و به روز کردن مباحث علمي، ‌اسلامي ‌است و در مرحله بعد، حضور برنامه‌ريزي شده در رسانه است كه اين مهم، در چند بخش قابل پيگيري و دنبال خواهد بود.
- ضرورت تربیت مبلغ و عالم آشنا به رسانه برای حضور در برنامه‌های مختلف، به‌طوری که در حوزه علمیه، رشته‌ای با گرایش‌های متعدد علمي وجود داشته باشد که برای برنامه‌ها با ساختار مختلف اعم از برنامه‌های گفتگویی، برنامه‌های مونولوگ و... در حوزه‌های اعتقادی واحکام و... برای رادیو و تلویزیون که طیف بسیار عظیمي‌ را شامل مي‌شود، نيرو تربيت كند. برای این موارد نیازمند عالمانی هستیم که در هر حوزه تخصصی، شرايط علمي- ‌اسلامي ‌را دارا باشند و رسانه رادیو یا تلویزیون را هم بشناسند و به جنس برنامه‌ها و مخاطب آن و همچنين نوع تاثیرگذاری آن نیز واقف باشند. در آن صورت جنس حضور از جنس سخنرانی و وعظ و خطبه نخواهد بود بلکه کارشناسانه و تاثیرگذار خواهد بود.
- تولید محتوای مجموعه‌های عظیم تلویزیونی و رادیویی و در اختیار قرار دادن مباحث عمیق علمي ‌که کاری بسیار بزرگ است.
- مشاوره در روند برنامه‌های مهم؛ برای حضور در این کارها و نقش‌ها در صداوسیما لازم است اولا مشاور، هنر و زبان و زمان و روز رسانه را بشناسد. ثانیا محتوای دینی را بداند. ثالثا ترکیب این دو مورد را برای ایفای نقش در تولید و پخش برنامه داشته باشد؛ نتیجه اینکه تربیت چنین نیرویی ابتدا باید در حوزه علمیه باشد و رسانه نیز در ابعاد رسانه‌ای همکاری کند كه البته با توجه به اقدامات انجام گرفته در سال‌های اخیر، زمینه‌های این حرکت عظیم در حوزه علمیه آماده است.

 محسن برزگري *