بسم الله الرحمن الرحیم
تبلیغ دین یکی از مهم ترین و اصلی ترین وظایفی است که بر دوش حوزه های علمیه گذاشته شده است. بزرگان و علمای دینی از دیرباز با تلاش ها و سختی های پی در پی دین را برای مردم تبیین می کردند و هیچ گاه خود را خارج از مردم و محیط اجتماعی آنان نمی پنداشتند بلکه همواره در میان مردم بوده و ارتباط مستقیمی با آنان داشته اند .
«تبلیغ» در عرف حوزه های علمیه به معنای رساندن پیام های دین و مذهب در قالب های گفتاری و سنتی مثل سخنرانی و منبر مطرح می باشد؛ اگر چه امروزه قالب های دیگری نیز برای تبلیغ بیان شده است اما هنوز توجه چندانی به شیوه های نوظهور در عرصه تبلیغ نمی شود.
بسیاری از اندیشمندان بر این باورند که تبلیغ به معنای «رساندن پیام با استفاده از ابزار مناسب و موثر» می باشد. آنچه که انسان را به فکر وا می دارد این است که آیا امروزه تبلیغ با شیوه سنتی و با همان گویش مستقیم و گفتاری می تواند به عنوان ابزاری موثر در تبلیغ دین واقع شود؟
با نگاهی عمیق و ژرف به شرایط فعلی جامعه و مردم و با توجه به تعریف تبلیغ، در می یابیم که آن سبک سنتی تبلیغ به تنهایی نمی تواند شیوه مناسبی برای تبلیغ دین بشمار رود؛ زیرا در جامعه امروز با گسترش ارتباطات و اطلاعات و پیدایش زیبایی ها و جاذبه های مادی، شیوه های سنتی و محدودی مثل سخنوری پاسخگوی نیازهای جامعه و مردم نیستند .
یکی از بحث هایی که امروزه از نگاه اندیشمندان و متفکران بزرگ اسلامی پیشنهاد می شود، استفاده از هنر برای تبلیغ و تبیین دین می باشد.
گرایش فطری انسان ها به هنر و ملایمت آن با طبع آدمی، سبب تاثیر بیشتر شیوه های هنری می شود.
هنر در همه قالب های تبلیغ می تواند تاثیرگذار واقع شود، چه در آن شیوه های سنتی تبلیغ و چه در شیوه ها و قالب های جدید تبلیغ مثل نویسندگی و پژوهش. اما باید توجه کرد که هنرنمایی موضوع اصلی حوزه و تبلیغ را عوض نمی کند بلکه فقط قالب های تبلیغ را تغییر می دهد و روش های آن را به روز می کند.
«قلم»، یکی از مهم ترین ابزارهای تبلیغ دین به شمار می رود. نویسندگی به خصوص اگر با هنر همراه شود می تواند شیوه موثری برای تبلیغ معارف دینی واقع شود. اگر طلاب و مبلغین دینی در زمینه پژوهش و نویسندگی، تقویت و مجهز شوند، می توانند خدمات ارزشمندی را در این زمینه ارائه دهند.
ارتباط مردم با یک نویسنده، بسیار بیشتر از ارتباط آنان با یک واعظ و سخنران است. پیام های یک نویسنده بوسیله قلم او در تمام دنیا مطرح می شود اما سخنان یک خطیب فقط برای افراد محدود همان مجلس ماندگار می باشد. از طرف دیگر، نویسندگی محدود به زمان و شرایط خاصی نیست در حالی که تبلیغ به شیوه های سنتی محدودیت زمانی و مکانی دارد.
بطور معمول یک مبلغ دینی بیشتر در ایام تبلیغی مثل ماه محرم و صفر و ماه مبارک رمضان به سفرهای تبلیغی می رود و در آنجا به سخنرانی و انجام برنامه های خود می پردازد ولی یک نویسنده دینی در تمام ایام سال و از طرق مختلفی دیدگاه های خود را منتقل می کند.
به همین خاطر است که گفته شده، حوزه ها علاوه بر شیوه های سنتی باید در تمام عرصه های تبلیغی جدید مثل نویسندگی کار بکنند، چنانچه مقام معظم رهبری در این خصوص می فرمایند: «حوزه باید خود را به هنر امروز نزدیک کند. در حالیکه هنر در قالب های گفتاری و نوشتاری و تصویری، فرم های گوناگون را آزموده و می آزماید و در بستر زمان تجارت ارجمندی را در توشه خویش دارد، حوزه و هنر در غربت از یکدیگر زیست می کنند...»
امید است، در سال همت مضاعف و کار مضاعف، با همت و تلاش طلاب علوم دینی، تبلیغ در عرصه های جدید ورود پیدا کند و زمینه برای ترویج و تشویق اینگونه فعالیت ها بیشتر شود.

* علیرضا نوروزی