سابقه حضور و سخنرانی رهبر معظم انقلاب اسلامی در حرم مطهر رضوی در نوروز هر سال، به دهه 60 و سال‌های ریاست جمهوری ایشان برمی‌گردد. سنتی كه تاكنون نیز ادامه یافته و یكی از مهم‌ترین دیدارهای سالیانه ایشان به حساب می‌آید.
مروری اجمالی و كل‌نگرانه بر محتوای بیانات ایشان در این مراسم در سال‌های مختلف، در كنار مروری تاریخی بر وقایع اساسی كشور در ایام مربوط به هر كدام از این دیدارها در سال‌های مختلف، علاوه‌بر ارزشی كه از نظر تحلیل تاریخی و همچنین یادآوری برخی مسائل فراموش شده دارد، نشانگر نكات مهمی درباره كارنامه پرافتخار آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مد ظلّه العالی) در هدایت و راهبری نظام مقدس جمهوری اسلامی به سوی اهداف انقلاب اسلامی و عبور از بحران‌های مختلف است. همچنین با این مرور تاریخی به نكات جالبی درباره سبك رهبری ایشان برمی‌خوریم كه شاید از دید ما پنهان مانده باشد.

بررسی و مقایسه محتوای بیانات ایشان در دوران پیش از رهبری و پس از رهبری، یك تفاوت عمده را برای ما روشن می‌كند و آن عبارتست از تفاوت نگاه و تحلیل یك عالم روشنفكر مذهبی -كه البته بالاترین سمت اجرایی و سیاسی كشور را پس از ولی‌فقیه به عهده دارد- و آنگاه یك مجتهد جامع‌الشرایط دینی كه زعامت و رهبری نه تنها ایران بلكه جهان اسلام را در برابر نظام سلطه بر عهده گرفته است.

در دوره اول -كه البته بعلت محدودیت مجال در این گزارش به آن نپرداخته‌ایم- مسائل مطروحه بیشتر ناظر به مسائل جاری كشور مانند جنگ و سیاست خارجی و البته مسائل اساسی انقلاب اسلامی و همچنین كلیاتی از جهان‌بینی اسلامی-انقلابی است؛ اما همانگونه كه ذكر شد از زاویه نگاه عالمی مذهبی كه رئیس جمهوری اسلامی ایران است.

اما در دوره دوم سطح كلی ارائه مطالب، سطح درگیری اسلام و كفر، آن هم در یك افق تاریخی است. مسأله‌ای كه شاید مهم‌ترین وظیفه ولی‌فقیه را تشكیل بدهد. همه مسائلی كه در این بیانات مطرح می‌شوند، از راهبردی‌ترین مسائل كشور تا كوچكترین تذكرات اجرایی به مسئولان و یا حتی تذكرات اخلاقی و فردی به آحاد مردم ، با توجه به این نكته قابل تحلیل‌اند.

این دوره را نیز می‌توان به سه دوره كلی تقسیم نمود. دوره اول كه از 1369 آغاز و تا اواسط دهه هفتاد ادامه می‌یابد. اصلی‌ترین مطالب مطرح شده در این دوره عبارتند از اصول اندیشه اسلام انقلابی و تشریح مبانی اسلامی حكومت و جامعه اسلامی. مفاهیمی همچون حیات طیبه، كمال و فساد، شیاطین درون و بیرون، ارزش و ضد ارزش. موضع‌گیری در مقابل دشمنان و تحلیل و تبیین اهداف دشمنان نیز یكی از اصلی‌ترین مطالب مطرح شده در این دوره را تشكیل می‌دهند.

دوره دوم را باید دوره‌ای دانست كه از اواسط دهه هفتاد آغاز و تا حوالی سال 1380 ادامه می‌یابد. در این دوره بدلیل فضای حاكم بر كشور علاوه بر مطالب فوق، مواضع و روشنگری در برابر جریان‌های فكری و سیاسی داخلی نیز قسمت مهمی از بیانات ایشان را تشكیل می‌دهد. اما آنچه در دوره سوم كه تقریبا از اواخر دهه هفتاد آغاز شده و تاكنون ادامه دارد، پرداختن جدی ایشان به نامگذاری سال‌ها، تبیین مسائل پیش‌ روی نظام در سال آتی و وظیفه مردم و مسئولان در سال آینده است. البته موضع‌گیری ایشان در برابر نظام سلطه و تببین نقشه‌های داخلی و خارجی ایشان از بخش‌های همیشگی این بیانات در سال‌های مختلف بوده است. در این یادداشت، به بررسی دوره سوم سخنان رهبر انقلاب می‌پردازیم.

از تخت جمشید تا كوی دانشگاه!
سال 1378 آبستن حوادث مهم و سرنوشت‌سازی برای نظام جمهوری اسلامی بود. این سال توسط رهبر انقلاب سال با نام "امام خمینی (ره)" نامگذاری شده بود. اما وقایع تیر 78 چنان لطمه‌ای به وحدت و امنیت ملی وارد كرد كه سال 79 با وجودی كه به نام امیرالمومنین مزین گشته بود اما شعار آن سال "وحدت و امنیت ملی" قرار داده شد.

در روزهای منتهی به نوروز 78، برخی از مسئولان وزارت فرهنگی وقت كشور، برنامه‌هایی را جهت برگزاری مراسم نوروز در بقایای كاخ‌های تخت جمشید تدارك دیده و تبلیغات وسیعی را جهت دعوت مردم انجام دادند. این حركت منجر به عكس العمل جدی رهبر معظم انقلاب شد كه در بیانات نوروزی ایشان در اول فروردین متبلور گشت:
"شما ببینید در ایام تحویل، مردم چه مكانهایى اجتماع مى‌كنند! دیشب در اطراف آستان قدس رضوى، با این‌كه نیمه‌ى شب بود، جاى سوزن انداختن نبود! تا بستِ شیخ بهایى و تمام این اطراف، مردم براى توجّه، روى زمین نشسته بودند! یعنى عید نوروز، همراه با معنویت. یا دیشب - نیمه‌ى شب - هزاران انسان علاقه‌مند، از خواب و خانه و زندگى و محیط خانواده بیرون آمدند و به مرقد امام بزرگوار رفتند. یعنى جنبه‌ى معنوى. خوب؛ حالا یك نفر هم پیدا مى‌شود كه از سرِ اشتباه و ندانمكارى، به جاى مرقد امام رضا و مرقد امام بزرگوار و مرقد حضرت معصومه و مراسم معنوى، تخت جمشید را زنده مى‌كند! البته تخت جمشید، یك اثر معمارى است؛ انسان، اثر معمارى را تحسین مى‌كند و چون متعلّق به ما و مال ایرانیهاست، به آن افتخار هم مى‌كند؛ اما این غیر از آن است كه ما دلها و ذهنها و جانهاى مردم را متوجّه به نقطه‌اى كنیم كه در آن خبرى از معنویت نیست، بلكه نشانه‌ى طاغوتیگرى است! در همان ساختمانها كه امروز بعد از گذشت یكى دو هزار سال، ویران است، زمانى به مناسبت همین روز نوروز، خدا مى‌داند كه چقدر بى‌گناه، در مقابل تخت طاغوتهاى زمان به قتل مى‌رسیدند و چقدر دلها ناكام مى‌شدند! این افتخارى ندارد."

اما رهبر انقلاب قسمت اعظم بیانات نوروزی خود را به دشمن‌شناسی و درك روش‌ها و حربه‌های او و راه مقابله با آن اختصاص دادند:
"با توجّه به اوضاع كشور و اوضاع جهان و آشنایى با چَم و خَمهاى مسائل گوناگون كه امروز ملت ایران با آن مواجه است، من اگر بخواهم نیاز كنونى ملت ایران را در یك كلمه، خلاصه كنم، خواهم گفت كه آن، وحدت كلمه و مهربانى آحاد ملت ایران با یكدیگر است. ... اجزاى نقشه‌ى دشمن چه چیزهایى است؟ اوّلاً تا آن‌جا كه بتوانند - زورشان برسد و تیغشان ببُرد - مشكلات اقتصادى براى كشور درست كنند و بتراشند؛ ...از طرفى به بهانه‌هاى مختلف، سعى مى‌كنند در فضاى سیاسى كشور، تشنّج و جنجال به وجود آورند، تا خود این هم در مردم، احساس ناامنى و احساس عدم انتظام كارها را به وجود آورد! ...این سال هفتادوهفتى كه ما گذراندیم - تقریباً از اوّل تا آخر سال - بیشترین تلاش دشمنان ما و دشمنان این ملت، صرف همین مى‌شد كه در فضاى سیاسى كشور، تشنّج و جنجال ایجاد كنند! طبعاً وقتى جنجال مى‌شود، یك دسته از مردم، طرفدار یك حرف مى‌شوند، دسته‌ى دیگر هم طرفدار حرفى دیگر مى‌شوند و قهراً بین مردم، بگومگو به وجود مى‌آید. دشمنان هم همین را مى‌خواهند! ...یك جزءِ دیگرِ نقشه هم این است كه به مردم این‌طور وانمود كنند كه بین مسؤولان كشور در سطوح بالا، اختلاف است!

عزیزان من! امروز همدلى شما مردم در هر نقطه‌ى كشور، یك امر تشریفاتى و تزئیناتى نیست؛ یك امر ضرورى است... من امروز براى مردم عزیز كشورمان هوشیارى، هوشمندى، تمسّك به اسلام، تمسّك به نام امام، تمسّك به راه و معنویت امام بزرگوار كه امسال سال آن بزرگوار است، تمسّك به وحدت كلمه و برافراشتن پرچم برادرى و مهربانى را از واجبترین واجبات مى‌دانم." (بیانات در حرم مطهر رضوی-1/1/1378)

دوسال پی‌درپی به نام امیرالمومنین(ع)
سال 79 به نام مقدس علی امیرالمومنین (ع) مزین شده بود؛ اما بدلیل نارضایتی رهبر معظم انقلاب اسلامی و برخوردهای شعارگونه با این نامگذاری، ایشان مجددا سال 1380 را هم سال امیرالمومنین (ع) نامیدند. "سال گذشته هم به نام آن بزرگوار مزین شد؛ اما آرزوى قلبى این‌جانب این است كه امسال ما به شعار اكتفا نكنیم. شعار علوى، عزیز است؛ اما شعار باید مقدّمه‌ى رفتار باشد. اگر سال گذشته شعار علوى دادیم، امسال رفتار علوى پیشه كنیم. على‌بن‌ابى‌طالب علیه‌الصّلاهوالسّلام، هم داراى شخصیت فردى به عنوان یك مسلمان و یك انسان است، هم به عنوان یك شهروند در جامعه‌ى اسلامى است، و هم به عنوان یك حاكم، یك سیاستمدار، یك تدبیركننده‌ى امور و یك مجاهد فى‌سبیل‌اللَّه مطرح است. او از همه‌ى این جهات قابل تأسّى است. ما به تأسّى و پیروى كردن از امیرالمؤمنین احتیاج داریم."

ایشان در ادامه به تشریح خصوصیات فردی و حكومتی امیرالمومنین همچون تقوا، صداقت، صراحت، پرهیز از سیاست منفی، طرفداری حقیقی از مردم و مستضعفان، حفاظت از بیت‌المال، كار زیاد و بهره‌مندی كم، بسیج نیروها در راه حق، مبارزه با مقدس مآبی متحجرانه، بیان مُرّ حقیقت و ... غیره پرداختند. اما گویا مخاطب اصلی ایشان "مسئولان نظام" بودند. تمدید مجدد نامگذاری سال امیرالمومنین را باید بعنوان یكی از نقاط اصلی مقابله رهبر انقلاب با جریان دنیاگرایی دانست. جریانی كه توانسته بود در دولت سازندگی به بدنه نظام رسوخ كرده و با وجود تحویل قدرت به دولت اصلاحات، همچنان گلوگاه‌های اصلی اقتصادی، سیاسی و فرهنگی كشور را در اختیار داشت. همچنین تشریح مفصل خصوصیات فردی و حكومتی امیرالمومنین (ع) در پر بیننده‌ترین سخنرانی رهبر انقلاب توسط ایشان، نشان‌دهنده یكی از جدی‌ترین ابعاد سبك رهبری ایشان است. مدلی كه در آن "مدیریت افكار عمومی" و "تبیین و روشنگری" نقش اساسی ایفا می‌كند.
رهبر انقلاب در این سخنرانی در لابلای توضیح هر یك از خصوصیات امیرالمومنین (ع) گریزی هم به شرایط امروز جامعه داشتند. عباراتی نظیر:
" نگویند چرا مردم را نسبت به استكبار و مظالم آن و عوامل و ایادى دشمنان خدا حسّاس و بسیج مى‌كنید. امیرالمؤمنین هم این خصوصیت را داشت."
"هر كس كه بیت‏المال مسلمین را مِلك خود به حساب مى‏آوَرَد - یا به زبان بگوید، و یا اگر نمى‏گوید، در عمل این‏طور وانمود كند كه ما این‏قدرها حق داریم - و با بیت‏المال مثل اموال شخصى خود رفتار كند نمى‏تواند دنباله‏روِ على به حساب آید. رفتار علوى در همه این ابعاد، وظیفه ماست؛ كارِ زیاد، بهره‏مندىِ كم."
" وظیفه‌ى مسؤولان سنگین‌تر است. من آن روز گفتم، امروز هم مى‌گویم؛ وظیفه‌ى مسؤولان سنگین است. باید رفتار علوى در میان ما مسؤولان نظام جمهورى اسلامى نهادینه شود. آن روز است كه هیچ‌گونه آسیب و خطرى این نظام را تهدید نخواهد كرد."
"متن ملت عزیز ما، تسلیم فشار تبلیغاتى دشمن نشده و نخواهد شد؛ اما كسانى كه خودشان اشتباه كردند، در بین ما هستند. اینها راه غلطى رفتند و بعضى از مجموعه‌ها را هم با خودشان به راه غلط كشاندند. امام به ملت ما یاد دادند كه باید مسؤولان در فكر ضعفا و پابرهنه‌ها باشند و به نیازهاى مردم توجّه كنند. آنها در تبلیغات و در تهاجم فرهنگى خود، توجّه به خواست قدرتهاى استكبارى را ملاك قرار دادند؛ ببینند امریكا از چه چیزى بدش مى‌آید، از آن پرهیز كنند؛ ببینند قلدران و زورگویان عالم به چه چیزى تمایل دارند، به طرف آن حركت كنند. این نقطه‌ى مقابل تعالیم جمهورى اسلامى است كه در گفتار امام بزرگوار ما تجلّى مى‌كرد."
در روزهای منتهی به نوروز 80 امریكایی‌ها حمایت خود را از برخی جریانات داخلی اعلام كردند. رهبر انقلاب در جملاتی مواضع خود را اینگونه اعلام نمودند:
"كسى فریب نخورد كه فلان مسؤولِ یك كشور بیگانه بگوید ما از فلان جناح، فلان گروه، و فلان شخصیتها حمایت مى‌كنیم. حمایت آنها ننگ است، افتخار نیست. اخیراً باز یك نفر از دولتمردان رژیم امریكا گفته كه ما از فلان جریان در داخل ایران حمایت مى‌كنیم! شما كه از شاه هم حمایت مى‌كردید! حمایت شما فایده‌اى به حال كسى ندارد. امریكا بیشترین حمایت را از رژیم شاه كرد. مردم همین پیوستگى با امریكاى دشمنِ ملت ایران را دیدند كه واقعیتهاى آن رژیم فاسد برایشان آشكار شد. شما از هر كس حمایت كنید، او منفور ملت مى‌شود." (بیانات در حرم مطهر رضوی-1/1/1380)

عزت و افتخار حسینی
سال 80 در عرصه بین‌المللی بستر اتفاقات مهمی بود. حملات تروریستی 11 سپتامبر آغاز حوادثی بود كه تبعات آن حتی تاكنون نیز ادامه دارد. امریكا بلافاصله پس از آن حملات لشكركشی خود به افغانستان را آغاز كرد و  نیروهای خود را  به بهانه مبارزه با طالبان در كشور همسایه‌ی شرقی ایران مستقر كرد. بوش رئیس جمهور امریكا در نطقی جنجالی در كنگره امریكا در تاریخ 29 ژانویه 2009، كشورهای ایران، كره شمالی و عراق را محورهای شرارت نامید و آن‌ها را بزرگ‌ترین حامیان تروریسم دانست. در این سال شاخ و شانه‌كشیدن‌ها و تهدیدهای نظامی امریكا علیه ایران به حد بی‌سابقه‌ای رسیده بود. این جنگ روانی دشمن توانسته بود در داخل كشور نیز برخی از مسئولان را دچار تردید و وادادگی كند.
http://farsi.khamenei.ir/ndata/news/1729/B/04.jpg
اما رهبر معظم انقلاب در تدبیری تاریخی از تقارن آغاز سال با ایام عاشورا استفاده كرده و در پیام نوروز 81 به ملت ایران، این سال را سال "عزت و افتخار حسینی" نامیدند. ماجرا آنجا جالب‌تر شد كه ایشان در آن سال سخنرانی نوروزی خود خطاب به مردم ایران را نه در مشهدالرضا، بلكه در معراجگاه شهیدان یعنی "پادگان دوكوهه" و در جمع زائران شهدا -كه از سراسر كشور در آن نقطه جمع شده بودند- و مردم اندیمشك، شوشتر و دزفول ایراد كردند. ایشان در همان فرازهای ابتدایی سخنانشان، منظور خود از این اقدام را اینگونه نشان دادند: "هر انسانى كه براى معنویت، صفا، اخلاص و انسانیت ارزش قائل است، باید این‌طور مكانها و خاطره‌ها را همیشه عزیز بدارد. این وظیفه‌ى همه‌ى ماست و امیدوارم كه این تجمّع شما برادران و خواهران در این مكان - كه نمودارى از احساسات ملت ایران است - پاسخ یاوه‌گویان را بدهد و بداندیشان و كج‌رُوان را متنبّه كند."
ایشان اینگونه ادامه دادند: "امسال به عنوان سال «عزّت و افتخار حسینى» شناخته شد. این عنوان و نامى است كه مى‌تواند به رفتار ما در طول سال جهت بدهد.
...همه بدانند تهدید دشمنان این ملت و كشور براى این كشور چندان حائز اهمیت نیست و براى این ملت تهدید واقعى به حساب نمى‌آید. این ملت یك ملت شجاع است كه طعم عزّت و استقلال را چشیده است. این جوانان هرگز بیگانه‌اى را بر كشور خودشان مسلّط ندیده‌اند... این تهدیدها براى كشور خطر جدّى نیست. خطر جدّى براى كشور عبارت است از آن مسائلى كه ما به دست خودمان به وجود آوریم. ایجاد اختلاف، ایجاد بى‌ایمانى، ایجاد ناامیدى نسبت به آینده، القاى وجود اختلاف و دوئیت، القاى احساس ضعف در مقابل دشمن - كه بعضیها متأسّفانه از روى نادانى یا غرض‌ورزى این كارها را مى‌كنند - احساس ناتوانى در مسؤولان كشور - كه بعضى این احساس را عملاً و بعضى قولاً ترویج مى‌كنند - براى كشور منشأ خطر است. مسؤولان باید توجّه داشته باشند و مردم عزیز ما هم هوشیارانه متوجّه باشند و القائات دشمن را بشناسند."
رهبر انقلاب در ادامه سخنانشان "مبارزه‌ى حق در مقابل باطلِ مقتدر"، "تبلور معنویت"، و "عزت و سربلندی باوجود مصیبت و داغ‌دیدگی" را از ابعاد عزت و افتخار حسینی برشمردند. (بیانات در پادگان دوكوهه- 9/1/1381)

خدمت‌گذاری به مردم، بزرگ‌ترین راه مبارزه با امریكا!
نوروز 82 مصادف شد با آغاز حمله ایالات متحده امریكا به عراق. امریكا مبارزه با تروریسم و سلاح‌های كشتار جمعی را بهانه‌ای برای حمله و اشغال عراق قرارداده بود. از طرف دیگر چالش هسته‌ای ایران و غرب نیز رو به افزایش بود. رهبر معظم انقلاب اسلامی سال  82 را سال "نهضت خدمت‌رسانی به مردم" نامیده و در  پیام نوروزیشان  بر مبارزه با فساد و  پیگیری اشتغالزایی تاكید كردند. اما سخنان نوروزی ایشان با ملت ایران علاوه بر تشریح پیام نوروزی، حاوی تحلیل بسیار ارزشمندی از اهداف و برنامه‌های حمله  امریكا به عراق بود. این بار نیز ارزش  تحلیل ایشان چند سال بعد و در زمانی مشخص شد كه طرح امریكایی "خاورمیانه بزرگ"  پس از تحمیل چهار جنگ بزرگ به منطقه با شكست قطعی مواجه شد و نه‌تنها موقعیت امریكا و اسرائیل را در منطقه بهبود نبخشید، بلكه موجب تبدیل ایران به قدرت بلامنازع منطقه گردید.

رهبر انقلاب در این دیدار در سخنان مبسوطی به افشاگری درمورد علل لشكر كشی امریكا به منطقه پرداخته، نیاز امریكا به منابع ارزشمند و نفت منطقه از سویی و بازار مصرف گسترده این منطقه از سوی دیگر را از عوامل لشكركشی امریكا  برای حمله به منطقه و  ایجاد دولتهای دست‌نشانده دانستند. اما ایشان  مقابله با موج فزاینده "بیداری اسلامی" ناشی از انقلاب اسلامی را نیز دیگر هدف جدی دشمن  دانسته و فرمودند: "رژیم پهلوى از رژیم‌هاى مرتجع و دست‌نشانده‌ى امریكا بود كه امریكایى‌ها به فكر اصلاحش نیفتادند و مردم قیام كرده و آن را سرنگون كردند و نظام اسلامى مورد علاقه‌ى خود را سر كار آوردند. اینها مى‌ترسند همین مطلب در كشورهاى عربى و اسلامى دیگر هم تكرار شود. این مطلب را تصریح كرده‌اند."

ایشان سپس به معرفی طرح خاورمیانه‌ای امریكا پرداختند: "این نقشه مخصوص عراق نیست. در درجه‌ى اول همه‌ى كشورهاى عربى، حتّى آنها كه امروز به امریكا كمك مى‌كنند و فرودگاه‌ها و زمین و فضا و دیگر امكاناتشان در اختیار آنها گذاشته‌اند، در آینده‌ى نه چندان دور در معرض این چالش امریكایى قرار خواهند گرفت. این موضوع را به روشنى خود تحلیلهاى امریكایى به ما مى‌فهماند. مسائلى را كه من عرض مى‌كنم، حرفهاى ما نیست؛ حرفهایى است كه از دهان خود امریكایى‌ها بیرون آمده است و اهداف و نیات شوم آنها را براى همه روشن كرده است. بنابراین در اهداف امریكاییها در مرحله‌ى اوّل، كشورهاى عربى و در مرحله‌ى دوم كشورهاى اسلامى قرار دارند." (بیانات در حرم مطهر رضوی-1/1/1382)

سال پیامبر اعظم(ص) و رهبری جهان اسلام!
گسترش فزاینده موج بیداری اسلامی در منطقه و جهان، منجر به بروز حوادثی در روزهای منتهی به نوروز 85 گشت. افراطیون لائیك اروپایی مرتكب جسارت به صاحت مقدس حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی (صلوات الله علیه و علی اولاده المعصومین) شده و كاریكاتورهای موهنی از ایشان را منتشر كرده و به نمایش درآوردند و از سوی دولت‌های اروپایی نیز مورد حمایت قرار گرفتند. این اقدامات منجر به واكنش جدی مسلمانان سراسر جهان به این عمل موهن گشت و نه‌تنها موجب ضعف مسلمانان نشد بلكه موج بیداری اسلامی را شتابی مضاعف بخشیده و اتحاد و هبستگی مسلمانان را موجب شد. در این میان رهبر معظم انقلاب اسلامی در اقدامی هوشمندانه سال 1385 را "سال پیامبر اعظم (ص)" نامیدند. این نامگذاری را باید نقطه عطفی در تاریخ نامگذاری‌ها دانست. چرا كه برای اولین بار یك موضوع بین‌الملل اسلامی محور برنامه‌‌ریزی‌های سال آینده قرار می‌گرفت. این اقدام به طور طبیعی نمایانگر این موضوع بود كه ولایت فقیه نه محدود به ایران بلكه ولایت بر مسلمین جهان است. نكته مهم دیگر این بود كه این نامگذاری با هیچیك از القاب و پسوند‌های رایج برای كلمه پیامبر (ص) مانند "پیامبر اكرم" همراه نشده بود بلكه صفت "اعظم" بود كه مورد تاكید رهبر انقلاب قرار گرفته بود. بیانات ایشان در حرم مطهر رضوی حاوی نكات مهمی درباره این نامگذاری بود: "سال پیامبر اعظم، سال این وجود كهكشان‌وار براى دولت و ملت ماست. علاوه‌ى بر این، وجود پیامبر اعظم در عرصه‌ى بین‌المللى، نقطه‌ى التقاى عقاید و عواطف همه‌ى ملتهاى مسلمان است. از همه‌ى اقوام، با همه‌ى مذاهب گوناگون، نقطه‌ى التقاى همه‌ى امت اسلامى در عقیده و عاطفه، وجود مبارك پیامبر اعظم است. اینكه ما در یك چنین سالى با این نام قرار داریم، تكلیف بزرگى را بر گردن ما مى‌گذارد. ملت و دولت ما در این سال، باید طورى عمل كنند كه با حكمت نبوى، با علم نبوى، با حكومت نبوى، با عدالت نبوى، با اخلاق و كرامت نبوى، با فروتنى و عزت نبوى و با جهاد و رحمت نبوى هماهنگ باشد... سال پیامبر اعظم، سال نگاههاى بلند، سال امید، سال كار، سال مجاهدت، سال خدمت و سال طراحیهاى هوشمندانه براى آینده‌ى كشور است؛ سال حركت به پیش است."

اما مسأله مهم دیگری كه آن روزها در جریان بود مسأله مذاكرات امنیتی عراق با حضور ایران و امریكا بود. تبلیغات امریكا بر این موضوع قرار گرفته بود كه ایران قصد تجدید نظر در روابط خود با امریكا را دارد؛ اما رهبر انقلاب در پاسخ به این تبلیغات اعلام داشتند كه "ما در هیچیك از مسائل مورد اختلافمان با امریكا مذاكره نمی‌كنیم". ایشان در مواضعی مقتدرانه اعلام كردند كه : "بعضى از مسئولین امریكایى بر اثر همان خوى تكبر و دروغگویى، حتى گفتند این به منزله‌ى احضار مسئول ایرانى است. من عرض مى‌كنم، دولت امریكا غلط مى‌كند كه مسئول ایرانى را احضار كند. مسئولین ذى‌ربط كشور ما اگر مى‌توانند با هدف تفهیم و حالى كردن به امریكاییها در قضیه‌ى عراق، مطلبى را به آنها منتقل كنند، مانعى ندارد؛ اما اگر مذاكره به معناى این است كه یك عرصه‌اى باز شود براى اینكه طرف زورگو و پُررو و مكار با اتكاى به زور بخواهد حرفهاى خودش را به طرف تحمیل كند، این مثل بقیه‌ى موارد، همچنان كه اعلام كردیم، ممنوع خواهد بود."

مسأله جدی دیگری كه آنروزها در جریان بود مسأله تهدیدات امریكا مبنی بر ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت بود كه این نیز با واكنش جدی رهبر انقلاب روبرو شد:" حالا تهدید شوراى امنیت كردند، انگار شوراى امنیت آخر دنیاست. ما هم شوراى امنیت چشیده هستیم. در جنگ تحمیلى، آن روزى كه عراقى‌ها چند هزار كیلومتر خاك ما را زیر پا داشتند، همین شوراى امنیت قطعنامه صادر كرد كه بایستى جنگ را تمام كنید، دفاع و مقاومت نكنید؛ ما هم چون برخلاف مصالح كشورمان بود، قبول نكردیم. هر وقت برخلاف مصالح كشور باشد، قبول نمى‌كنیم." (بیانات در حرم مطهر رضوی-1/1/1385)

نوآوری و شكوفایی برای دهه عدالت و پیشرفت!
در نوروز 87 ابتكار عمل دیگری از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی مطرح شد و آن عبارت بود از نامگذاری دهه چهارم انقلاب اسلامی به "دهه عدالت و پیشرفت". این اقدام اولا بار دیگر بیانگر اهمیت بعد فرهنگی رهبری آیت‌الله خامنه‌ای است. در حقیقت ایشان در درجه اول با بسیج انگیزه‌ها و اراده‌های عمومی و شكل دادن به آرمان‌های ملّی است كه نقش خود را در رهبری ملت ایران به سمت آرمان‌هایش ایفا می‌كنند. و نكته مهم دوم اینكه این نامگذاری نشانگر افزایش ثبات و ظرفیت نظام مقدس جمهوری اسلامی و رسیدن آن به سطحی است كه می‌تواند برای خود "شعار ده ساله" انتخاب كند. اهمیت این موضوع زمانی مشخص می‌شود كه به برنامه‌ها و اقدامات دشمن برای "براندازی" نظام جمهوری اسلامی توجه داشته باشیم. ایشان نامگذاری سال 1387 به "سال نوآوری و شكوفایی" را مقدمه‌ای برای تحقق "عدالت و پیشرفت توأمان" دانستند.
رهبر انقلاب در بیانات مبسوطی كه در نوروز 87 در حرم رضوی ایراد فرمودند ابعاد پیشرفت و عدالت مورد نظر جمهوری اسلامی را اینگونه توضیح دادند: "ما مثل بعضی از كشورها و نظامهای دنیا فقط به پیشرفت فكر نمی‌كنیم؛ ما پیشرفت را همراه با عدالت می‌خواهیم. خیلی از كشورها هستند كه از لحاظ علمی پیشرفت كرده‌اند و به آمارها و شاخصهای اقتصادی آنها كه نگاه می‌كنیم، ملاحظه می‌كنیم كه مثلاً درآمد سرانه‌ی آنها خیلی هم بالاست؛ اما مسأله‌ی مهم این است كه این درآمد سرانه در میان ملت چه جور تقسیم می‌شود... ما می‌خواهیم كشورمان از همه‌ی جهات به پیشرفت برسد، مردم به رفاه دست پیدا كنند؛ اما در كنار پیشرفت، می‌خواهیم كشور عادلانه و با عدالت اداره بشود؛ این مهم است.
ایشان در ادامه، جایگاه نوآوری در دهه عدالت و پیشرفت را اینگونه تبیین كردند: "ممكن است بعضی از صاحبنظران و به اصطلاح تئوریسین‌های اقتصادی بگویند: آقا نمی‌شود؛ اگر بخواهید به پیشرفت اقتصادی دست پیدا كنید، ناچار باید فاصله‌ی طبقاتی را قبول كنید و بپذیرید! اینجاست كه ما عرض می‌كنیم «نوآوری». نباید خیال كنیم كه نسخه‌های اقتصادی غرب، آخرین حد دستاورد بشری است؛ نه، این هم یك نسخه‌ای است، دوره ای دارد؛ آن دوره طی می‌شود و فكر تازه و فكر نویی به میدان وارد می‌شود؛ بگردید آن فكر نو را پیدا كنید؛ شاخص باید این باشد." (بیانات در حرم رضوی-1/1/1387)

اصلاح الگوی مصرف برای تحقق عدالت و پیشرفت!
بی‌شك سال 1388 سالی است كه در تاریخ جمهوری اسلامی ایران ماندگار خواهد شد. چرا كه جمهوری اسلامی در اولین گام به سوی تحقق "عدالت و پیشرفت" با یكی از مهم‌ترین چالش‌ها مواجه شد. بنابراین شاید بتوان بزرگ‌ترین آسیب فتنه88 را معطل كردن ملت ایران و عقب ماندن او از گام برداشتن به سوی تحقق جامعه‌ای "عدالت‌محور و پیشرفته" دانست. اما از سوی دیگر این فتنه امتحانی بود كه كمترین بركات آن را می‌توان افزایش چشمگیر "انسجام رهبر و امت" دانست. بنابراین هر چند این فتنه حركت به سوی تحقق عدالت پیشرفت را در سال اول با چالش مواجه كرد؛ اما پس از پایان آن، ملت ایران با سرعتی مضاعف به سوی آرمان‌های خود حركت خواهند كرد.

سخنان نوروزی رهبر معظم  انقلاب اسلامی در حرم رضوی شامل چهار محور اصلی بود. در اولین محور، ایشان به تبیین موضوع عدالت و پیشرفت و علت نامگذاری دهه چهارم پرداختند." به نظر ما تمایز ده سال آینده با سه دهه‌ى گذشته، در آمادگى‌هاى بسیار وسیع و عظیمى است كه در كشور عزیزمان براى پیشرفت و عدالت به وجود آمده است، كه این آمادگى‌ها به ملت بزرگ و مصمم ما اجازه میدهد كه در این زمینه یك جهش و یك گام بلند نشان بدهد. ملت، آماده‌ى یك حركت پرشتاب و بزرگى به سمت پیشرفت و عدالت است؛ چیزى كه در دهه‌هاى قبل، این امكان با این گستردگى براى ملت فراهم نبود."

محور بعدی سخنان ایشان به موضوع "اصلاح الگوی مصرف" و ضرورت و جایگاه آن در تحقق عدالت و پیشرفت پرداخته و مصادیق جدی اسراف در جامعه را بر شمردند: "یك اقدام اساسى در زمینه‌ى همین پیشرفت و عدالت، آن مسأله‌اى است كه من در پیام نوروزى خطاب به ملت عزیز ایران عرض كردم؛ و آن مسأله‌ى مبارزه‌ى با اسراف، حركت در سمت اصلاح الگوى مصرف، جلوگیرى از ولخرجى‌ها و تضییع اموال جامعه است" ایشان سپس به ارائه آمارهای تكان دهنده‌ای از موارد اسراف مردم ایران در زمینه انرژی، نان و آب پرداخته و همه مردم و مسئولان را موظف به اصلاح این وضعیت دانستند.

محور بعدی بیانات ایشان تذكراتی در مورد انتخابات ریاست جمهوری دهم بود. ایشان در این زمینه پس از ذكر اهمیت انتخابات ریاست جمهوری به ذكر شاخصه‌هایی برای فرد اصلح پرداختند و سپس گلایه جدی خود را از افرادی كه نسبت سلامت انتخابات خدشه وارد كرده و همان سخنان دشمن را تكرار می‌كنند اعلام نمودند. در نهایت نیز موضع خود در انتخابات را اینگونه توضیح دادند: "درباره‌ى موضع رهبرى در مورد انتخابات، گمانه‌زنى و شایعه و اینها همشیه بوده و خواهد بود. بنده یك رأى دارم، آن را در صندوق مى‌اندازم. به یك نفرى رأى خواهم داد، به هیچ كس دیگر هم نخواهم گفت كه به كى رأى بدهید، به كى رأى ندهید؛ این تشخیص خود مردم است. بنده گاهى از دولت حمایت میكنم، دفاع میكنم؛ بعضى سعى میكنند براى این كار معناى نادرستى جعل و ابداع كنند. نه، من از دولتها همیشه دفاع میكنم؛ منتها اگر دولتى بیشتر مورد تهاجم قرار گرفت و احساس كردم حملات غیر منصفانه‌اى میشود، بیشتر دفاع میكنم"

نوروز 88 مصادف شد با اولین روزهای ریاست جمهوری اوباما بر ایالات متحده امریكا. مهم‌ترین شعار اوباما عبارت بود از "تغییر". یكی از وعده‌های جدی اوباما، تجدید نظر در سیاست خاورمیانه‌ای امریكا در قبال ایران و كشورهای اشغال شده بود. همزمان با لحظه تحویل سال نو، اوباما در اقدامی عوام‌فریبانه پیامی نوروزی خطاب به ملت ایران صادر كرد و در پایان نیز سال نو را به فارسی به ملت ایران تبریك گفت. این اقدام اوباما با واكنش جدی رهبر معظم انقلاب مواجه شد و ایشان در بیانات نوروزیشان ابعاد پشت پرده این سیاست جدید را افشا نمودند: "حالا دولت جدید آمریكا میگوید ما مایلیم با ایران مذاكره كنیم، بیائید گذشته را فراموش كنیم. میگویند ما به سمت ایران دست دراز كردیم. خوب، این چه جور دستى است؟ اگر دستى دراز شده باشد كه یك دستكش مخمل رویش باشد، اما زیرش یك دست چدنى باشد، این هیچ معناى خوبى ندارد. عید را به ملت ایران تبریك میگویند، اما در همان تبریك، ملت ایران را به طرفدارى از تروریسم، دنبال سلاح هسته‌اى رفتن و از این قبیل چیزها متهم میكنند!
"ما در زمینه‌ى مسائل مهمِ خودمان احساساتى نیستیم؛ از روى احساسات تصمیم نمیگیریم؛ ما با محاسبه تصمیم میگیریم. میگویند بیائید مذاكره كنیم، بیائید روابط ایجاد كنیم. شعار تغییر میدهند؛ خوب، این تغییر كجاست؟ چه تغییر كرده؟ این را براى ما روشن كنید؛ چه تغییر كرده است؟ دشمنى شما با ملت ایران تغییر كرده؟ كو علامتش؟ دارائى‌هاى ملت ایران را آزاد كردید؟ تحریمهاى ظالمانه را برداشتید؟ از لجن‌پراكنى و اتهام‌زنى و تبلیغات سوء علیه این ملت بزرگ و مسئولین مردمى آن دست برداشتید؟ دفاع بى‌قید و شرط از رژیم صهیونیستى را كنار گذاشتید؟ چه تغییر كرده؟ شعار تغییر میدهند، اما در عمل تغییرى مشاهده نمیشود. ما هیچ تغییرى ندیدیم.

اولاً تغییر در الفاظ كافى نیست - كه حالا ما چندان تغییرى در الفاظ هم ندیدیم - تغییر باید تغییر حقیقى باشد. این را هم به مسئولین آمریكائى بگوئیم؛ این تغییرى كه شما اسمش را مى‌آورید، براى شما یك ضرورت است؛ چاره‌اى ندارید، باید تغییر كنید؛ اگر تغییر نكنید، سنتهاى الهى شما را تغییر خواهد داد؛ دنیا شما را تغییر خواهد داد. باید تغییر كنید؛ اما این تغییر نباید فقط لفاظى باشد، نباید با نیتهاى ناسالم باشد." (بیانات در حرم مطهر رضوی-1/1/1388)

دوراندیشی رهبر انقلاب در قبال این مواضع دوگانه اوباما زمانی روشن شد كه امریكا در حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم به طور جدی در مقابل جمهوری اسلامی قرار گرفت و از آشوب‌گران حمایت كرد. رئیس جمهور جدید امریكا حتی به وعده ضد جنگ خویش نیز نتوانست پایبند بماند و دستور افزایش نیروهای امریكایی در افغانستان را صادر نمود.

محمدمهدی سالاری