بسمه تعالي
حضرت آيت الله حاج سيد محمد مهدي موسوي خلخالي فرزند سيد فاضل در سال 1304 شمسي مصادف با 1344 هجري قمري در شهر رشت متولد شدند .
ايشان پس از گذراندن دوران كودكي جهت تحصيل در حوزه علميه در سال 1320 شمسي عازم نجف اشرف مي شوند و در دروس سطح و سطح عالي (رسائل ، مكاسب و كفايه) از محضر اساتيد برجسته اي چون آيت الله شيخ مجتبي لنكراني ، آيت الله ميرزا حسن يزدي ، آيت الله شيخ مرتضي طالقاني و آيت الله شيخ محمد تقي ايرواني استفاده مي كنند .
ايشان سپس در درس خارج فقه و اصول از محضر آيت الله العظمي حكيم ، آيت الله شيخ حسين حلي و به خصوص آيت الله العظمي خوئي (از سال 1325 شمسي تا سال 1339) استفاده مي كنند و جزء خصصين و شاگردان برجسته ايشان قرار مي گيرند .
آيت الله خلخالي همچنين در درس فلسفه آيت الله شيخ صدرا بادكوبه اي و درس تفسير آيت الله العظمي خويي شركت مي كردند .
ايشان هم بحث آيت الله شهيد شيخ مرتضي بروجردي بودند و در درس خارج با بزرگاني همچون حضرات آيات سيستاني ، وحيد خراساني ، ميرزا علي فلسفي ، ميرزا جواد تبريزي ، شهيد صدر ، سيد علي شاهرودي ، اسحاق فياض و محمد تقي جواهري هم دوره و هم درس بودند .
آيت الله خلخالي در ايام حضور خود در نجف اشرف به تدريس سطح و سطوح عاليه (ادبيات ، لمعه ، معالم ، رسائل ، مكاسب و كفايه) مشغول مي شوند و پس از 18 سال تحصيل و تدريس در آن حوزه ، در سال 1339 شمسي عازم ايران مي شوند و در شهر تهران اقامت مي كنند و به انجام برنامه هاي علمي و تبليغي خود مي پردازند .
ايشان در تهران سال ها به تدريس سطوح عالي (رسائل ، مكاسب و كفايه) و درس خارج فقه و اصول جهت طلاب و روحانيون و امامت جماعت مسجد جامع صدريه مي پردازند و در اين مدت به تاسيس كتابخانه عمومي و حوزه علميه در تهران اهتمام مي ورزند .
آيت الله خلخالي پس از رحلت مرحوم آيت الله العظمي فلسفي در سال 1385 به درخواست جمعي از فضلا و طلاب عازم و ساكن مشهد مقدس مي شوند و به تدريس درس خارج اصول در مدرسه آيت الله العظمي خوئي مشهد مشغول مي شوند .
درس خارج اصول اين فقيه فرزانه هم اكنون از دروس پررونق حوزه علميه مشهد محسوب مي شود و طلاب بسياري از محضر ايشان كسب فيض مي كنند .
از ايشان كتاب هايي از جمله دوره فقه الشيعه (تقريرات خارج فقه آيت الله العظمي خوئي) ، كتاب فقهي الرضاع ، الانفال ، حاكميت در اسلام (در مورد ولايت فقيه بصورت فارسي و عربي) ، شريعت و حكومت ، تحريف ناپذيري قرآن ، تقريرات كامل اصولي آيت الله العظمي خويي و همچنين كتبي پيرامون مهدويت به چاپ رسيده است .
آيت الله خلخالي در دوران انقلاب اسلامي همواره از مدافعين نهضت امام خميني (ره) بوده و از مشاورين در تدوين قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران بشمار مي روند .
ايشان هميشه با تجليل از مرحوم امام (ره) ياد مي كنند چنانچه در درس خارج خود در مشهد مقدس فرموده بودند : ‹ ... ما علماي زيادي را ديديم كه شب تا صبح مشغول مطالعه و تحقيق بودند و به مقام فقاهت رسيدند ، اما در بين علما از زمان شيخ طوسي تا الان كسي در همت عالي مانند مرحوم امام خمینی نبود . همت امام (ره) بر اين بود كه اسلام را در تمام دنيا مانند پيغمبران ترويج دهد و همانطور که پيغمبران دشمناني داشتند ، امام هم دشمناني داشته اند و لذا نتوانستند دين را به تمام دنيا برسانند ... ›
آیت الله خلخالی در سخناني پس از شركت در انتخابات با تاكيد بر اصل ولايت فقيه فرموده بودند : ‹ ... امام خميني (ره) ولايت فقيه را كه همان نيابت از امام زمان (عج) است تاسيس نموده اند . آنچه را كه امام (ره) و انقلاب به ما الهام كردند وحدت است و اگر خواستار حفظ اين وحدت هستيم بايد مسير انقلاب را ادامه دهيم  . خداوند نعمت بزرگ انقلاب اسلامي را به ما عطا كرده است و تاكنون نيز بزرگان زحمات زيادي براي حفظ آن كشيده‌اند ... ›
توصيه ايشان به طلاب اين است كه طلبه ها  بايد به عمر و جواني خود اهميت بدهند و آنرا هدر ندهند . همه طلاب بايد درس بخوانند و تحليل كنند تا به مقام فقاهت برسند و اسلام را ترويج و تبليغ كنند .
آيت الله خلخالي در ديدار با جمعي از طلاب فرمودند : ‹ ... امروز روزي است كه ما به حضور روحانيون در جامعه احتياج داريم و حضورشان بايد در جامعه پررنگ باشد . ايمان و تقوا و توجه دادن مردم به خداشناسي و اصول عقايد هم اكنون خيلي مورد ضرورت است . دشنان امروز بخصوص از نظر فرهنگي به تشيع هجوم آورده اند و اين بار سنگيني است كه حوزه هاي علميه بايد بر دوش بكشند . عزيزان ما در حوزه هاي علميه بايد دقت كنند و پاسخ بدهند و تا از نظر علمي قوي نباشند نمي توانند در مقابل اين هجمه فرهنگي كه به اسلام شده پاسخگو باشند . ›
اميد است همه طلاب و دانش پژوهان علوم اسلامي بتوانند در راه انجام رسالت طلبگي خويش ، وظيفه خودشان را بخوبي انجام دهند .
خداوند وجود بابرکت عالمان ديني و بخصوص ايشان را برای حوزه های علمیه و جامعه روحانیت بخصوص حوزه علميه مشهد حفظ نموده و سایه برکات ایشان را مستدام بدارد .
تهیه و تنظيم : عليرضا نوروزي
پايگاه اطلاع رساني بصيرت
واحد فرهنگي مدرسه علميه امام حسين (ع) مشهد (گروه احياي سيره علما و بزرگان)