زندگینامه :

ولادت
عالم مجاهد و فقیه پرهیزکار مرحوم آیت اللّه‏ حاج میرزا جواد آقا تهرانی در سال 1283 شمسی در خانواده‏ای اصیل و مذهبی در تهران به دنیا آمد. پدر بزرگوارش مرحوم حاج محمد تقی و برادرش مرحوم حاج آقا رضا شاهپوری ، هر دو از تاجران پرهیزکار و مورد اعتماد بازاریان بودند.
تحصیلات و هجرت
آیت الله میرزا جواد آقا تهرانی پس از گذراندن دوره دبستان و سیکل در مدرسه ثروت تهران، برای کسب معارف اسلامی و علوم دینی از تهران راهی قم شد. وی پس از چند سال که مقدمات و بخشی از سطوح را در حوزه علمیه قم فرا گرفت، رهسپار نجف اشرف گردید و در مدت اقامت دو ساله خود در نجف، از محضر استادانی همچون آیت اللّه‏ حاج شیخ مرتضی طالقانی و آیت اللّه‏ حاج شیخ محمد تقی آملی  بهره‏های علمی و اخلاقی فراوانی برد.
او برغم اینکه تصمیم داشت در نجف اشرف بماند و تحصیلاتش را ادامه دهد، با رسیدن نامه‏ای از مادر بزرگوارش که نگران وضع حال و مزاج او بود و وی را به تهران فراخوانده بود، به تهران بازگشت. ایشان تحصیل را واجب و رضامندی و رفع نگرانی خاطر مادر را ضروری‏تر می‏دانست.
ایشان بعد از اینکه به جهت احترام و خشنودی مادرش از نجف به تهران عزیمت کرد، در حدود سال 1312 شمسی رهسپار مشهد مقدس شد. وی پس از پایان تحصیل سطح در محضر مرحوم آیت اللّه‏ حاج شیخ هاشم قزوینی، در حوزه درس خارج فقه و اصول و معارف مرحوم آیت اللّه حاج میرزا مهدی غروی اصفهانی حاضر شد  و نزدیک ده سال از محضر وی، مبانی اصولی مرحوم میرزای نایینی و فقه و معارف اهل‏بیت (ع) را فرا گرفت.
پیروی از مکتب استاد
آیت اللّه‏ میرزا جواد آقا تهرانی از لحاظ مشی علمی و سلوک معنوی، جزو شاگردان مبرز آیت اللّه‏ میرزا مهدی غروی اصفهانی بود و مانند استاد خویش، به راه و روش و سلوک قاطبة فقهای امامیه در اخذ معارف حقه مکتب اهل بیت (ع) که «مکتب تفکیک» نام گذاری شده است، گرایش داشت. ایشان کاملاً از این روش تأثیر پذیرفته بود و بعد از رحلت استاد، در پیروی از فقهای امامیه، مروج و مدرس این مکتب گردید.
بر کرسی تدریس
مرحوم آیت اللّه‏ میرزا جواد آقا تهرانی، پس از رسیدن به درجات عالیه علوم متعارف حوزه و کسب کمالات معنوی و اخلاقی از محضر اساتید خویش، خود نیز به تدریس پرداخت. وی سعی می‏کرد موضوعاتی را برای تدریس انتخاب کند که مورد نیاز روز جامعه و به صلاح مسلمانان و جوابگوی معضلات علمی طلاب باشد.
او سالیان دراز به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت و خصوصاً معارف را بر اساس روش علمی استاد مرحومش، میرزای اصفهانی تدریس می‏کرد. وی چون به علوم عقلی نیز سیطره داشت، به درخواست طلاب، چند دوره به تدریس نقدگونة شرح منظومه سبزواری پرداخت و بالاخره سالیان متمادی به اقتضای مصلحت، به تفسیر قرآن  همت گماشت.
محفل تدريس ايشان غالبا مدرس فوقاني مدرسه ميرزا جعفر بود و جلسات درس تفسیرشان در مسجد حاج ملاحيدر برگزار می شد.
در طول عمر پربرکت این استاد برجسته اخلاق و معارف، شاگردان بسیاری خوشه چین محضر علم و معرفت او بوده اند که از جمله آنان مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای و آیات و حجج اسلام شیخ مصطفی اشرفی شاهرودی، شیخ علی اصغر معصومی، سید مهدی عبادی، شیخ محمد واله، شیخ مسلم حائری، شیخ علی اکبر علیزاده، شیخ عبدالجواد غرویان، شیخ حبیب الله مهمان نواز، دکتر عبدخدایی، شهید دکتر صادقی، صدر ایازی، شیخ محمدرضا دهشت، عطائی خراسانی، شیخ عباس حجتی، شیخ مهدی مروارید، شیخ علی نوروزی، شیخ علی اکبر الهی خراسانی، روحانی کاشمری، شیخ محمد محدثی، سید جواد مدنی بجستانی، خزاعی و ... می باشند.
سیمای معرفت
مرحوم آیت اللّه‏ میرزا جواد آقا تهرانی، انسانی وارسته، با کوهی از معرفت و دانش بود. اندام نحیف و قامت بلندش را گذر روزگار کمانی کرده بود. رخسار گیرایش را هاله‏ای از روحانیت فراگرفته و در چهرة او آرامش و وقار به خوبی نمایان بود. چشمان پرفروغش از پس ابروان سیاه و انبوهش چون آتش زبانه می‏کشید و نگاه نافذش، پیکان محبتی آمیخته با هیبت و شکوه بر دل بیننده می‏نشاند. در سراسر عمرش لباس‏هایش به غایت ساده ولی همواره پاکیزه و تمیز بود.
فضیلت‏ها و کمالات اخلاقی
* احترام به علما
آیت اللّه‏ میرزا جواد آقا تهرانی، همیشه و بخصوص در حین تدریس مراقب بود که به بزرگان علمی و دینی احترام بگذارد و اهانت به آنان را گناهی بزرگ می‏شمرد.
ایشان همواره در نقد دیدگاه‏های دیگران برای پرهیز از پایین آمدن مقام آنها، نام فردی را به میان نمی‏آورد و اگر لازم می شد نام یکی از علما را بر زبان آورد، ابتدا وی را به بزرگی و عظمت علمی می‏ستایید، بعد در نهایت ادب و تواضع به نقد نظر او می‏پرداخت.
وی شاگردانش را از تمسخر و بی‏احترامی به دیدگاه‏های علما باز می‏داشت و در اینباره می‏فرمود: «شخصی کتاب وسیلة النجاة مرحوم آیت اللّه العظمی اصفهانی را از روی تمسخر و بی احترامی به کناری پرت کرد و در همان لحظه نعمت زبان از وی گرفته شد».
* احترام به شاگردان
آیت اللّه‏ میرزا جواد آقا تهرانی، دوست داشت هم ردیف دیگران بر زمین بنشیند و لذا هیچ‏گاه برای خود جای خاصی را در نظر نمی‏گرفت. او با فروتنی تمام بر روی دو زانو می‏نشست و با تبسّم آمیخته با ادب و احترام درس می‏داد. هنگامی که یکی از شاگردان پرسشی بی‏جا و بی مایه مطرح می‏کرد که بعضاً موجب خنده و تمسخر دیگران می‏شد، برای اینکه او را از شرمندگی درآورد، سخن وی را به وجهی پسندیده تعبیر می‏کرد و به آن سر و صورتی علمی می داد و آن‏گاه پاسخی شایسته و درخور بیان می‏فرمود. این چنین بود که حوزه درس مرحوم میرزا، حلقه انس و محبت گشته بود.
* ساده زیستی
آیت اللّه‏ میرزا جواد آقا تهرانی، با وجود جایگاه بلند اجتماعی که داشت، ساده زندگی کرد و از مال دنیا هیچ نیندوخت. لباس‏هایش غالباً از پارچه‏های ارزان و حتی گاهی نامرغوب، ولی همواره تمیز و آراسته بود. او در دوران سکونتش در مشهد، تقریباً بیش از دوازده خانه عوض کرد که همه آنها استیجاری یا متعلق به غیر خودش بود. آنچه بعد از وفاتش از آن بزرگوار باقی ماند، تنها همان لباس‏های ساده و اندک او بود، آنهم در حد یکی دو دست که می فرمود برای نماز خواندن می بایست خود مالک آنها باشم. فرزند ایشان نقل می کند: «یادم هست که در روزهای پایانی عمر شریفشان جوانی به عیادت ایشان آمده بود و هنگام رفتن تقاضا نمود که مهر و جانماز کوچک ایشان را هدیه بگیرد که به او عطا کردند. بعد از رفتن وی هنگام نماز شد و فرمودند کسی پیدا شود مهری را که مالک آن است به من بدهد تا بتوانم نماز بخوانم... ایشان حتی کتاب های خود را که یکی دو قفسه بیشتر بود در ماه های آخر عمرشان در اختیار یکی از مراجع تقلید گذاشته و به ایشان تملیک کرده بودند و بدین صورت در هنگام رحلت شریفشان از ما یملک دنیای فانی واقعا هیچ نداشتند...».
* فروتنی
میرزا جواد آقا، انسانی وارسته بود که با کوهی از معرفت، چنان فروتن زندگی کرد که نمی‏توان لقبی جز عبد صالح و بندة شایسته خدا به وی داد.
چه بلند است مقام میرزا که با وجود علم و کمالات بی‏شمار، هرگز راضی نمی شد و اجازه نمی‏داد کسی حتی فرزندانش دست او را ببوسد یا او را آیت اللّه‏ خطاب کند. استاد اخلاق و شاگرد تالی تلو ایشان، مرحوم حجت الاسلام والمسلمین حاج آقای واله می فرمود: «روزی به خدمتشان بودم و کتابی را خواستم به دستشان بدهم؛ از فرصت استفاده کرده و دستشان را بوسه زدم و به آرزوی دیرین خود رسیدم. اما معلوم بود ایشان سخت ناراحت شدند، بعد از فاصله ای ایشان از جا برخواستند، از اتاق بیرون رفته و برگشتند و فرمودند: می دانی چه کردم، گفتم: نه، فرمودند: در عوض این کار تو من هم رفتم و کفش های تو را بوسیدم، دیگر بار چنین کاری را نکنی...».
ایشان سخنان خود را در منزل به صورت امر و نهی بیان نمی‏کرد و با وجود کهولت سن، گاهی می دیدی در کنار حوض آب لباس‏های خود را شخصاً می‏شست و یا جاروب بدست گرفته، حیاط را جارو می‏کرد. او سعی داشت کاری را بر دوش دیگران نگذارد.
* عشق به اهل بیت (ع)
مرحوم آیت اللّه‏ میرزا جواد آقا تهرانی، علاقه ویژه ای به اهل بیت (ع) و حضور در محافل سوگواری آنان داشت. پرورشگاه و آموزشگاه مرتضوی در مشهد، شاهد عاشوراهایی است که او با صد لعن و صد سلام برای انبوه عزاداران عاشورا قرائت می‏کرد.
خدمات اجتماعی
ایشان با وجود اشتغالات علمی بسیار، هرگز از توجه به مردم و مسئولیت‏های اجتماعی دور نماند.
وی همواره به شاگردان و دوستان، رعایت تقوا و برآوردن نیاز مردم را یادآوری می‏کرد. نخستین خیریه درمانی در مشهد به نام درمانگاه خیریه بینوایان، با اشاره و کمک ایشان و جمعی از دوستان پزشک وی در سال 1334 تأسیس و راه‏اندازی شد.
همچنین نخستین صندوق قرض‏الحسنه ایران در سال 1342، در مشهد با تأیید و همکاری این بزرگوار صورت گرفت. فروشگاه تعاونی و صندوق قرض‏الحسنه این مؤسسه، هم اکنون برای ارائه خدمات رفاهی و فرهنگی به طلاب و روحانیون فعالیت دارد.
حامی انقلاب
مرحوم میرزا جواد آقای تهرانی در طول مبارزات اسلامی ملت ایران بر ضد رژیم ستمشاهی، از پیشگامان نهضت بود. اطلاعیه‏های انقلابی او به همراه دیگر آیات عظام در مشهد و حضور پی‏گیر او در مراسم راهپیمایی و اعتراض‏ها و تحصن‏ها، از خاطرات فراموش نشدنی وی در روزهای انقلاب در مشهد است.
او پس از پیروزی انقلاب اسلامی، همواره از بارزترین چهره‏های حامی انقلاب بود و چندین بار برای دیدار امام خمینی (ره) در فرصت‏های مختلف به تهران رفت . پشتیبانی‏های مکرر مرحوم میرزا از نظام جمهوری اسلامی در زمینه‏های مختلف و به ویژه حضور چندباره او در جبهه‏های جنگ، در آشکار ساختن حقانیت انقلاب سهم به‏سزایی داشت.
ایشان پس از ارتحال حضرت امام خميني و انتخاب حضرت آيت الله خامنه اي از سوي مجلس خبرگان به رهبري انقلاب اسلامي، به همراه بعضی از علماي مشهد اطلاعيه اي را در پشتيباني و حمايت كامل از رهبري حضرت آيت الله خامنه اي  امضا كرد.
حضور در جبهه
این عالم ربانی، در راستای پشتیبانی از مرز و بوم نظام جمهوری اسلامی، در سال‏های آخر زندگی و با همان قدّ خمیده و کمانی، سه بار در جبهه نبرد حاضر شد و لباس بسیجی به تن کرد.
نقل شده است ایشان روزی چهارده گلوله خمپاره به نام چهارده معصوم شلیک کرد که به گزارش دیده بان همگی بدون استثناء کاملاً به هدف اصابت ‏کرد. خود مرحوم میرزا جواد آقا نقل کرده است: «روزی قرار شد خمپاره بزنم. مجبور شدند به علت خمیدگی پشتم، چهار پایه‏ای بیاورند و من روی آن قرار گرفتم و یک نفر هم از پشت دو گوش مرا گرفت و من گلوله را در لوله آن انداختم».
آری، به جبهه رفتن بنده صالحی مانند مرحوم میرزا جواد آقا، خیلی معنا داشت و چه بسیار، اشکالات را جواب می‏داد و چه شک و تردیدها را برطرف می‏نمود و چه آثار خوبی برای روحیة رزمندگان به جا می‏گذاشت.
ایشان می فرمود این جنگ دفاع است، آیا ما در منازل خود بنشینیم تا دشمن بر سر زن و بچه و نوامیس ما مسلط شود یا وظیفه آنست که به دفاع برخواسته و دشمن یاغی را به جای خود برگردانیم؟ به همین خاطر، خودش نیز بسان یک رزمنده بسیجی برای مبارزه با دشمن تا خط مقدم درگیری پیش می رفت .
تألیفات
آیت اللّه‏ میرزا جواد آقا تهرانی، از چاپ هیچ‏کدام از آثار قلمی خود بهره مادی نبرد. آنچه در چاپ کتاب هزینه کرده بود، محاسبه و قیمت کتاب را بر اساس آن تعیین می‏کرد و برای خود هیچ بهره‏ای را منظور نمی‏فرمود. ایشان در آثار خود، نیاز و اقتضای زمان را در نظر می‏گرفت و در نوشتن، همواره تابع وظیفه دینی و مسئولیت شرعی و اجتماعی بود.
آثار چاپ شده ایشان که برخی از آنها بارها به چاپ مجدد رسیده، بدین شرح است: آیین زندگی و درسهای اخلاق اسلامی (در بیان صفات اخلاقی اسلامی)، میزان المطالب (دربارة مباحث اعتقادی و کلامی و براهین علمی توحید، معاد و امامت)، بررسی پیرامون اسلام (در ردّ نظریات کسروی)، فلسفه بشری و اسلامی (در رد کمونیسم و ماتریالیسم)، عارف و صوفی چه می‏گوید (بحثی در مبادی و اصول تصوّف و عرفان و بویژه در ردّ عقیدة وحدت وجود و ادلّة آن) و کتاب بهایی چه می‏گوید (در ردّ فرقة ضالّة بهائیت).
وفات
بیماری کبد که مدتی میرزا جواد آقای تهرانی را بستری کرده بود، سرانجام در سحرگاه سه شنبه دوم آبان سال 1368 شمسی، برابر با 23 ربیع الاول سال 1410 قمری او را از پای در آورد. روح بزرگش چنان آسوده و سبک‏بال به پرواز درآمد که به نگاهی پنهان شد.
پیکر پاک این فقیه مجاهد و زاهد وارسته، عصر همان روز، با شکوهی خاص تا مرقد امام رضا علیه‏السلام تشییع شد و آن‏گاه او را در بهشت رضا علیه‏السلام در کنار قطعة شهدای جنگ تحمیلی به خاک سپردند.
کسانی که موفق به زیارت مرقد این عالم وارسته در قبرستان بهشت رضا علیه‏السلام شده‏اند، ملاحظه کرده‏اند که مرقد این بزرگوار، فاقد سنگ قبر و مشخصات صاحب قبر است؛ گویا خود ایشان راضی به این امر نبوده‏اند. آری، مردان بزرگ همواره نشان در بی‏نشانی دارند.
وصیت‏نامه میرزا جواد آقا
مرحوم میرزا جوادآقا تهرانی، در وصیت‏نامه خود که بارها در تاریخ‏های مختلف آن را اصلاح کرده، نوشته است: «جسدم را در قبرستان عمومی خارج شهر یا محل مباحی خارج شهر ـ هرکجا باشد ـ دفن کنند، و به عنوان هفته و چهلم و سال مجلسی بر پا نکنند. هرکسی خواست برای من خودش در هر موقع طلب مغفرت می‏نماید، و من در این صورت راضی و خرسند هستم. و نیز فرزندانم را وصیت می‏کنم به رعایت تقوا و اطاعت خداوند در همه حالات زندگی‏شان. والسلام علی من اتبع الهدی».
پیام تسلیت مقام معظم رهبری
در پی رحلت آیت اللّه‏ حاج میرزا جواد آقا تهرانی، حضرت آیت اللّه‏ خامنه‏ای رهبر معظم انقلاب اسلامی، در پیامی به گوشه‏ای از فضیلت‏های ایشان، این چنین اشاره کردند: «آن عالم بزرگوار و پارسا، حقا از زمره انسان‏های والا و برجسته‏ای بود که عمر خود را در بندگی خدا و خدمت به خلق و مجاهدت در راه دین گذرانید و با بیان و قلم و قدم، در طریق جلب رضای الهی گام برداشت. سالیان دراز، حوزه علمیه مشهد را با درس فقه و تفسیر و عقاید رونق بخشید و طلاب و فضلای زیادی را مستفیض گردانید. در مقاطع گوناگون از سالیان مرارت‏بار نهضت اسلامی و به خصوص در حوادث دوران پیروزی انقلاب، پشتیبان و همراه مبارزین و مایه دلگرمی آنان بود. پس از پیروزی انقلاب نیز در صحنه‏های بسیار مهم و حساس با حضور مؤثر و با برکت خود، انقلاب را تقویت کرد و از جمله در سال‏های جنگ تحمیلی، مکرر لباس رزم پوشید و با وجود کهولت سن، در صحنه نبرد پیشوا و همگام جوانان مجاهد فی سبیل اللّه‏ شد» .

* علیرضا نوروزی