زندگینامه :
آيت الله حاج شيخ مجتبي قزويني فرزند مرحوم شيخ احمد تنكابني قزويني از علماي وارسته و دانشوران بلند پايه قرن چهاردهم هجري و از اركان اصلي مكتب تفكيك است .
وي در سال 1318 ه.ق در يكي از روستاهاي قزوين در خانواده اي روحاني متولد شد و با مقدمات و مباني علوم در شهرهاي قزوين و تهران آشنا شد و سال 1330 ه.ق همراه پدر به عراق رفت و مدت هفت سال در شهر نجف از محضر بزرگاني چون سيد محمد كاظم يزدي، ميرزا محمد تقي شيرازي و ميرزا محمد حسين نائيني بهره جست و پدرش مرحوم ميرزا احمد كه از شاگردان حاج ميرزا حسين خليلي تهراني بود. در سال 1332 ه.ق در نجف فوت كرد.
پس از بازگشت به وطن، دو سال در قزوين ماند و در آنجا با افكار سيد موسي زرآبادي قزويني آشنا شد و به سير و سلوك شرعي روي آورد و از عرفان و اشراق گنوسي و اسكندراني ديده بازگرفت و به جستجوي اسلام ناب و عرفان و فلسفه اسلامي پرداخت.
در سال 1339 ه.ق به قم رفت و مدتي از محضر آيت الله شيخ عبدالكريم حائري يزدي مؤسس حوزه قم استفاده برد و سال 1341 ه.ق به مشهد آمد و محله دريادل جنب تكيه و مسجد علي اكبريها سكونت يافت و ضمن اقامه نماز در مسجد مرويها از معارف بلند بزرگاني چون آقا بزرگ حكيم، ميرزا محمد آقازا ده، شيخ اسدالله عارف يزدي، شيخ موسي خوانساري، ميرزا مهدي غروي اصفهاني و حاج آقا حسين قمي استفاده برد و به مدت چهل سال در حوزه علميه مشهد به تدريس پرداخت و شاگردان برجسته اي را در مكتب فكري خود پرورش داد که از جمله آن می توان به حضرات آیات سیستانی ، ملکی میانجی ، زرآبادی قزوینی ، واعظ زاده خراسانی ، شهید سعیدی ، سیدان و ... اشاره نمود . ايشان معارف قرآني و دوره سطح و خارج فقه و اصول را براي عموم طلبه ها و متون فلسفي از جمله اشارات و اسفار را براي خواص به روش اجتهادي و همراه نقد تدريس مي كرد.
در بين سالهاي 1329 تا 1334 ه.ش بيان الفرقان را در 5 جلد به رشته تحرير درآورد و رساله در معرفه النفس، رساله اي در نقد اصول يازده گانه ملاصدرا شيرازي و آثاري را در برخي از علوم غريبه نوشت.
او زندگي بسيار ساده اي داشت و نمونه اي مجسم از پرهيزكاري و پارسايي بود و از طلبه هاي درس خوان سخت حمايت و پشتيباني داشت و به سادات احترام ويژه اي قائل بود و روز 22 ذيحجه سال 1386 ه.ق / 14 فروردين 1346 ه.ش چشم از سراي سرابين فروبست و به رحمت الهي واصل گرديد و در جانب غربي صحن عتيق دفن شد .